Co to jest open access?
W dowolnym tłumaczeniu to może być po prostu tylko „otwarty dostęp”, ale kiedy używamy tego terminu w odniesieniu do nauki to w dwóch kontekstach 1) społecznego Ruchu Open Access (Open Access Movement) lub 2) modeli komunikacji naukowej (open access models).

Czym jest Ruch Open Access?
Ruch Open Access powstał w roku 2001, kiedy to grupa naukowców, bibliotekarzy i działaczy społecznych spotkała się w Budapeszcie z inicjatywy Open Society Institute i opracowała Deklarację Open Access. Od tego czasu na świecie powstało wiele organizacji, grup działania, zespołów, koalicji, które działają na rzecz otwierania zasobów naukowych.

Czym są modele open access?
Modele open access (otwartego dostępu do wiedzy) – są to systemy założeń, pojęć i zależności między nimi, związane z produkcją i dystrybucją wiedzy, otwartą komunikacją naukową pozwalający opisać w przybliżony sposób, jak naukowcy, bibliotekarze i inni uczestnicy tego procesu wymieniają się wiedzą. Jak ją tworzą, gromadzą, archiwizują, udostępniają czy publikują. Przeciwieństwem do modelu otwartego komunikacji naukowej jest model zamknięty np. subskrypcyjny.  Możemy mówić o modelach prawnych, recenzyjnych, ekonomicznych czy technicznych.

Co to są otwarte kanały komunikacji naukowej?
Kanał komunikacji otwartej – jest to otwarte połączenie – pozbawione barier prawnych, technologicznych czy ekonomicznych – pomiędzy nadawcą i odbiorcą informacji naukowej i odwrotnie. Otwarty sposób gromadzenia, przesyłania, udostępniania czy publikowania zasobów wiedzy za pomocą różnego typu nośników fizycznych (mediów), dziś wsparty przez technologię elektroniczną. Kanałem komunikacji może być: elektroniczna platforma czasopisma naukowego,  kursu e-learningowego, platforma konferencyjna, webinarium, e-laboratorium (udostępnianie metod badawczych), repozytorium czy baza danych surowych.

Co to są otwarte dane badawcze (datasets, research data)?
Otwarte dane badawcze są to dane surowe powstające w trakcie procesów badawczych, w laboratoriach naukowych, w zespołach i środowiskach uczonych. Mogą to być ankiety, wywiady gromadzone w trakcie badań środowiskowych, statystyki, wykresy, fotografie z badań archeologicznych, dane chemiczne, medyczne, pomiary wszelkiego typu i inne.

Co to jest preprint?
Preprint – jest to wstępna wersja pracy (dawniej zwany maszynopisem, rękopisem), która nie przeszła przez procedury recenzenckie i publikacyjne u wydawców.

Czy mogę zamieszczać preprint w repozytorium?

Tak, preprint zawsze możemy zamieścić w repozytorium.

Co to jest postprint?
Postprint jest to artykuł naukowy po recenzjach i korektach opublikowany w czasopiśmie naukowym (ostateczna wersja tekstu).

Czy mogę zamieszczać postprint w repozytorium?
Sprawdź w bazie danych Sherpa/Romeo i wyszukaj wydawcę lub tytuł czasopisma, w którym opublikowałeś utwór. Baza ta zawiera polityki wydawców wobec deponowania prac w otwartych repozytoriach instytucjonalnych. Wielu wydawców zgadza się na taki depozyt. Baza zawiera niestety pojedyncze nazwy polskich wydawców (np. AGH).